Ein slik funksjon for Vardøradaren kjem av plasseringa av radaren. Denne funksjonen er veldig viktig for rakettforsvaret.

Opplysninger som kom fram i programmet "Brennpunkt" 11. oktober 2005:

" Det har gått flere år siden radaren kom til byen og har fått namnet Globus II. Radaren knyter til seg mange arbeidsplasser, og på den måten betyr den ganske mye for arbeidslivet i Vardø. Radarkuppelen har blitt et kjennemerke for området. Radaren er lerretskledd, og både beskytter og skjuler i hvilken retning radaren peker i.

Radarsystemet har fritt syn til Russland. Radaren sender ut rødt strek som radar - stråle. Radaren er 27 m brei og kan snu seg i alle retninger og skal kunne i løpet av et døgn registrere og kvalifisere ca. 100 objekt. Normalt skal en del av objektene kunna undersøkes nærmere, eventuelt med avanserte videobilde. Det er det amerikanske luftforsvaret som er eier av Vardøradaren, og de har kostet 400 millionar kr. på radaren etter den kom til Norge. Men hele radarsystemet har kostet et ukjent tall på milliarder kroner".

Det er ikkje tvil om at Vardøradaren er dyr for det amerikanske luftforsvaret. Det er fleire store selskap som deltek i vedlikehaldet. Det skal stadig vera amerikanarar i Vardø for å oppdatera radaren. Stort sett nektar dei å svara på kva selskap dei arbeider for. Ein gav opp eit lite selskap som heitte "River side". Dei har sikkert forbod mot å fortelja noko som helst. Det kosta sikkert gryn å få General Law, sjef for luftforsvarets overkommando, til Vardø 14. april 2005. Brennpunkt seier om dette besøket:

14 april 2005 er han i Vardø for offisielt å opne bruken av Vardøradaren. Og ledelsen for den norske etterretningstjenesten er vertskap. Men den planlagde middagen på Vardehus vart det ikke noe av. En time før den skulle finne sted, ble den flyttet til kantinen i radarområdet for å slippe spørsmål fra Brennpunkt.

"Etterretninstjenesten hevder at radaren er under full norsk kontroll, likevel er ameikanske eksperter på vei til Vardø blitt et vanleg syn. De neste åra skal det investeres  millionbeløp i systemet og flere amerikanske våpenselskap bidrar til prosjektet.

Det er forsatt romskrot radaren skal registrere". Uttalelser frå Etterretningstjenesten. Tom Rykken sier:

Litt for mye fokusert på romskrot, men alle ting som finnes i rommet har interesse.

Når vi i etterretningstjenesten får spørsmål om hva vi gjør, hvordan vi gjør det, så har vi en utfordring. Vi må balansere kravet om hensynet til åpenhet eller ønske om åpenhet fra media, opp mot behovet for å beskytte forhold som berører nasjonal sikkerhet. Det er den jobben vi skal gjøre. Det betyr at vi aldri sier, gir detaljer om hvilke mål vi er interesserte i og hvilke metoder vi bruker og hvilke kilder vi har.

Korleis reagerar Russland og Kina på Vardøradaren?

I kveldsrevyen 26. 3, 2000 seier den russiske presidenten, Vladimir Putin dette:

Dersom USA bryt ABM-avtalen, så vil Russland setja i gang adekvate tiltak. Putin seier vidare at dersom USA bryt ABM -avtalen, vil fleire nedrustnings - og rustningsavtaler falla bort. Han hevdar at START I -avtalen er uløyseleg bunden til ABM -avtalen.

Putin har ikkje på noko tidspunkt godkjent oppseiinga av ABM- avtalen. Han har også ved fleire høve kritisert Norge, då han ser på radaren som ein trussel mot Russland. Han veit like mykje om radaren som norske myndigheiter.

Ein skal ikkje sjå bort frå at også den gamle Vardøradaren kunne piska opp frykten i Russland for rakettåtak frå amerikanarane, og at dette kanskje kunne vera ei årsak til at Jeltsin var så snar å finna fram den svarte kofferten i samband med uheldet ved rakettutskytinga på Andøya 25. januar 1995.

Sjølv om mange smiler av dette, så seier likevel stasjonsmeisteren på Andøya, Kolbjørn Adolfsen dette:" Eg frys nedover ryggen når eg tenkjer på at dette i verste fall kunne ha utløyst ein atomkrig."

Ein uhavhengig militær- analytikar i Moskva, Pavel Felgenhauer, er svært skeptisk til Vardøradaren og seier dette:

Denne radaren sees på som en stor strategisk trussel. Det er litt av en plage fordi den følger med på utskytningen frå Barentshavet og frå Plisetsk rakettskytefelt. I en krig kan den gi nok informasjon til at amerikanerne kan skyte ned russiske missiler når de er mest sårbare. Derfor vil den være et klart mål dersom det blir en slik konflikt.

Kritikken frå Russland er frå alle hald sterk. Det same gjeld Kina.

Dette er lett å skjøna når ein tenkjer på at Bush i januar i 2002 la ein hemmeleg rapport fram for Kongressen der han ber om løyve frå Pentagon å gjera klar atomvåpen til bruk mot minst sju statar, den såkalla "onde akse". Her var både Russland og Kina med.

Norske myndighet er ikkje vilige til å innrøma at Vardøradaren er ei del av det amerikanske rakettforsvaret. Programleiaren i Brennpunkt tysdag 11. 10. spør kvifor Eldbjørg Løwer, då ho var forsvarsminister, var så sikker på at radaren ikkje skulle ha den same funksjon i Norge som det han var testa for i USA..

Løver Svara slik:

Jo, fordi jeg fikk opplysninger og kunnskap om at det var forskjell, flere ganger.

Er du like sikker i dag?.

Svaret etter litt nøling:

Jeg har ingen grunn til å tro at det har skjedd noe annet. Avtalen med amerikanerne har selvsagt en åpning for å forhandle med amerkanerne om en annen bruk, men det skal politisk avklares. Avtalen med USA åpnet for at en kunne utveksle erfaringer mellom Norge og USA. Det var det ingen hemmelighet rundt. Hva utvekslingen gikk ut på, er selvsagt en annen sak.

Inholdet av avtalen er hemmeligstempla.

Men brennpunkt har fått opplyst frå det amerikanske forsvaret at opplysningane frå radaren vert sent til det einaste senteret som har ansvaret for rakettforsvaret. Denne sentralen gir ordre om USA er under angrep eller ikkje.

Bjørn Siljeholm har tilknyting til Massachusettes Institute of technology og har samarbeida med Theodore Postol, men er i dag amerikansk våpenkontrollør i Irak. Han seier dette:

Informasjonen om radaren er unøvendig lite open. Ein skulle tatt ut det som ligger ute på nettet og diskutert ut frå det, så ville en kome betre i land.

Etter alle dei opplysningane som etter kvart er kome fram om Vardøradaren, så skulle det vel ikkje vera tvil om at Vardøradaren er ein svært viktig del av det amerikanske rakettforsvaret.

"Radaren er  likevel komen inn bakvegen".

Me meiner at regjering og Storting no må diskutera og verta einige om kva det norske folk vil.

Vil me vera med i det amerikanske rakettforsvaret eller er me villige til å kutta ut Vardøradaren.

Slik Vardøradaren står pr. i dag, fungerar han i systemet. Radaren fungerar utan

menneskehjelp.

Norsk politikk går ut på å skjerma rommet for militær opprustning. Norge er for Ikkjespreiingsavtalen. Det gjeld og paragraf VI i avtalen, der atommaktene garanterer ei gradvis nedbygging av atomarsenala og til slutt kvittar seg med atomvåpna.

Med å vera med i det amerikanske rakettforsvaret, set me eit raudt strek over desse måla.

Me må sjå framover og ikkje risikera å bryta livsspiralen i vår tid.

For styret i NTA Hordaland og Bergen

         Nils Årekol